استفتاءات-رشوه

1- پرداخت رشوه برای استخدام

آيا دادن رشوه براى استخدام در يك مؤسّسه در صورتى كه بدون پرداخت آن استخدام امكان پذير نباشد جايز است؟

چنانچه با دادن پول، باطلى را حق و حقّى را باطل نكند و حقّ كسى يا نوبت كسى را ضايع نكند اشكال ندارد و رشوه محسوب نمى شود ولى براى گيرنده اگر انجام اين كار جزء وظايفش باشد حرام است.

2- هدیه دادن بعد از حل مشکل

در بعضى مواقع افرادى كه براى كارى به كسى كمك نموده، يا مشكل آنها را با توجّه به موقعيّتى كه دارند حل مى كنند، در قبال اين كار وجهى به آنها پرداخت يا هديه اى به آنها داده مى شود. اين كار چه حكمى دارد؟ آيا رشوه محسوب مى شود؟

چنانچه اين كار موجب تضييع حقّ ديگران نشود، و صرفاً به عنوان هديه باشد، جايز است.

3- گرفتن حق الزحمه برای تسریع در امور اداری

آقاى «الف» به آقاى «ب» مراجعه نموده، و اظهار مى دارد كه كارش در فلان اداره گير كرده، و نياز به سفارش دارد. آقاى «ب»، كه صاحب نفوذ بوده، و ارتباطى با آن اداره دارد، سفارش آقاى «الف» را مى كند، در مقابل اين سفارش، پاداش يا وجهى را طلب مى كند، يا قول آن را مى گيرد. حال اگر سفارش «ب» فقط جهت تسريع در انجام كار مربوطه بوده، و آن كار نيز غير قانونى نبوده، و خلافى صورت نگرفته، آيا وجه مربوطه، چه نقدى و چه غير نقدى، مصداق رشوه است؟

در صورتى كه كار قانونى باشد، و فقط تسريع صورت گيرد، و مزاحمتى براى نوبت ديگران ايجاد نكند، گرفتن حقّ الزّحمه براى غير كارمندان اشكالى ندارد.

4- هدیه دادن به کارمند اداره برای رفع مانع

اگر در اداره اي كارمند از روي عمد و يا به هر علت و نيتي كار ارباب رجوع را انجام ندهد و ارباب رجوع از اين باب نتواند به حقوق شرعي و قانوني خويش برسد و يا دچار مشكلات مختلف گردد، آيا مي توانند پول و يا هديه اي را جهت تسريع و رفع موانع به كارمند بدهد؟ آيا اين امر از مصاديق رشوه به حساب مي آيد؟

این کار جائز نیست. مگر ضرورت مهمی در کار باشد و به هیچ وجه نتواند به حق شرعی و قانونی خود برسد مگر از این راه، که در این صورت دادن پول برای او اشکالی ندارد هر چند گرفتن آن برای کارمند حرام است.

5- رشوه دادن برای تهیه خبر

آيا براى تهيّه خبر مورد نياز نظام، مى توان رشوه داد؟

در صورتى كه راه منحصر به آن باشد، و خبر مورد نياز است، مانعى ندارد. و نام آن را نبايد رشوه گذاشت.

6- منافع حاصل از مال رشوه

منافع حاصل از مال رشوه كه نتيجه عمل مرتشى است، متعلّق به چه كسى است؟

متعلّق به مالك اصلى يعنى صاحب پول است.